Śnieżne przygody

Gdy śnieżek prószy na dworze,

Dzieci są w dobrym humorze.

Sanki, narty wyciągają...

Górki w pobliżu szukają.

Już znalazły, już zjeżdżają…

Choć się ciągle przewracają

To nikomu nic nie szkodzi.

Dobry humor nie zawodzi.

Hej dzieciaki! Hejże ha!

Jazda z górki! — Zabawa trwa!

A śnieg sypie, sypie wkoło...

Wszystkim dzieciom jest wesoło.

Każde śnieg do garści bierze,

Będą walczyć jak... rycerze (?)

Krzyki, piski, śmiechu wiele,

Kulki śnieżne trafiają w cele.

Nikt się jednak nie mazgai...

To nie przystoi śnieżnej zgrai.

Hej dzieciaki! Hejże ha!

Kulkami rzucamy! — Zabawa trwa!

A śnieg sypie, sypie z nieba...

Tego właśnie dzieciom trzeba.

W miękki, biały, śniegowy puch,

Każde robi głośne: — buuuch!

Potem orła robią w śniegu...

Szybko, zwinnie, jakby w biegu,

Nogami, rękami machają...

Kształty skrzydeł tak powstają.

 

Hej dzieciaki! Hejże ha!

Robimy orła! — Zabawa trwa!

A śnieg sypie, sypie z nieba...

Och, jak dużo go potrzeba.

Wszak bałwanka lepić pora,

Musi stanąć do wieczora.

Trzy kule już śpiesznie turlają,

Jedną na drugą stawiają.

Marchew, garnek, węgielków wiele...

I bałwanek stoi, śnieżni przyjaciele!

Hej dzieciaki! Hejże ha!

Bałwanka lepimy! — Zabawa trwa!

 

Hej dzieciaki! Hejże ha!

Baraszkujmy po śniegu — póki ZIMA TRWA!

Przeklęta data 13 grudnia 1981 roku

Dzień 13 grudnia wcześniej kojarzył mi się zawsze z piosenką Kasi Sobczyk: „Trzynastego nawet w grudniu jest wiosna. Trzynastego każda droga jest prosta…” Bo taki już ze mnie pozytywnie nastawiony do życia człowiek. Natomiast data 13 grudnia 1981 roku, tak jak i wszystkim Polakom, nie kojarzy mi się dobrze. I już do końca życia w pamięci będę miała koszmar, jaki w tym dniu przeżyłam…13 grudnia 1981 r. nie było wiosny, a droga była prosta jedynie dla Jaruzelskiego i jego komunistycznych towarzyszy.

W dniu ogłoszenia stanu wojennego od tygodnia byłam u mojego Wujka w Niemczech. Wujek ściągnął mnie do siebie, do Monachium, siłą… perswazji. Chciał mnie przekonać do emigracji do Kanady. Fakt, miałam wtedy dość takiej Polski. Przede wszystkim bałam się o przyszłość moich dzieci w tak rozdygotanym kraju. Jednakowoż, nie umiałam sobie wyobrazić życia w innym kraju. Wujka, starszego pana po 70-ce, wcześniej nie znałam osobiście, mieliśmy tylko kontakt listowny. W listach, od jakiegoś już czasu, Wujek przemawiał mi do rozsądku i nakazywał poważnie traktować to, co w Polsce się dzieje. Pisał, że jak najszybciej powinnam opuścić kraj, póki on jeszcze żyje i może mi pomóc. Uważał też, że prognozy dla Polski na następne długie lata nie są dobre, bo komuna tak szybko nie odpuści. Że „Związek Nasz Bratni” jest realnym zagrożeniem dla Polski. Wujek był od lat redaktorem paryskiej „Kultury”, z pewnością wiedział o wiele więcej niż ja, szary obywatel Polski Ludowej. Rozsądek podpowiadał mi wierzyć mu. Ale serce? Serce chciało Polski. Nikt, kto wtedy nie miał możliwości wyjazdu z kraju, pojęcia mieć nie może, co za dylemat musiał przeżywać każdy z nas, który taką potencjalną możliwość miał. Wszak była szansa by uciec od tego niebezpiecznego bagna i nadzieja na lepsze życie dla dzieci. Czy właśnie ze względu na dobro dzieci, godziło się szansy takiej nie wykorzystać? Z drugiej zaś strony, chciało się żyć w Polsce. Przecież Polska to nasz ukochany ojczysty kraj. Tu nasze dzieciństwo. Tu nasza młodość. Tu nasze życie. Straszny był to dylemat. Człowiekiem szarpały przeróżne wątpliwości. A najgorsza była ta niepewność, ta wielka niewiadoma, co czeka nas w nieznanym świecie. Czy aby na pewno lepsze życie? Ale w jeszcze gorszej sytuacji byli ci, którzy nie mając żadnej możliwości wyjazdu z kraju, mimo wszystko, nawet z narażeniem życia, uciekali przez zieloną granicę. Ba, byli nawet tacy, co porywali samoloty. Z pewnością ich serca nie mniej były rozdarte.

Wujek wiedział o moich dylematach, dlatego postanowił ściągnąć mnie do siebie, żeby pokazać mi Zachód i oswoić z nim. Uważał, że wtedy łatwiej będzie mi podjąć decyzję. Rozsądek podpowiadał mi, że powinnam pojechać i przynajmniej spróbować się rozejrzeć. Tak też zrobiłam. Po kilkudniowym nocnym koczowaniu pod Biurem Paszportów wywalczyłam paszport i od razu, tak żeby się nie rozmyślić, wykupiłam bilet. Dzieci zostawiłam pod opieką mojej Mamy, i z myślą, że jadę tylko na dwa tygodnie, z duszą na ramieniu pojechałam na Zachód. Po raz pierwszy w życiu.

W nocy z 12-go na 13-tego grudnia byłam z Wujkiem na przyjęciu zorganizowanym dla uchodźców z Polski. Poznałam tam wielu polskich azylantów. Przegadałam z nimi całą noc. Opowiadali mi swoje potworne przeżycia związane z ucieczką z kraju. Rany, książkę by można było napisać, takie to dramatyczne historie były. Każdy z nich dziwił mi się, że chcę wracać do Polski. Namawiali, żebym została. Ja byłam jednak nieugięta. Wiedziałam, że bez dzieci nawet mowy być nie może, bym gdziekolwiek na Zachodzie została.

Kiedy wróciłam z Wujkiem do domu już prawie świtało. W domu jeszcze powspominaliśmy na wesoło wszystkie zabawne historie z przyjęcia, pośmialiśmy się, i ja, gdzieś tak około godziny 8-mej położyłam się spać. Wujek już się nie kładł. Mówił, że się może nawet walić i palić, on jednak swoim wieloletnim zwyczajem, codziennie pisze od godz. 8-ej do 12-tej, i tym razem też będzie. Zasiadł do biurka i zaczął stukać na maszynie do pisania. Rytmiczne stukanie maszyny dobiegające z jego gabinetu uśpiło mnie momentalnie. Ledwie usnęłam, a tu nagle w drzwiach mojego pokoju stanął Wujek, i z przerażoną miną, już od drzwi, zawołał:

— Halszka, obudź się! Coś złego dzieje się w Polsce.

Zerwałam się na równe nogi i jak szalona pobiegłam do jego gabinetu, gdzie stał telewizor. Jak zobaczyłam Jaruzelskiego i dotarło do mnie o czym mówi tym swoim monotonnym głosem, myślałam, że zwariuję.

— Chryste, przecież tam zostały moje dzieci… Tam jest moja rodzina! — powtarzałam wkoło.

Szalałam ze strachu przede wszystkim o swoje dzieci. Wujek na różne sposoby próbował mnie uspokoić. Jednak nie udawało mu się. Sam miał nietęgą minę. Po chwili rozdzwonił się telefon. To moi nowo poznani Polacy dzwonili do mnie. Też byli okropnie przerażeni. Każdy z nich zostawił przecież rodzinę w Polsce. Każdy z nich tak samo szalał z niepokoju. Nie wiedzieliśmy, co robić… Co stanie się z naszymi rodzinami w Polsce? Co stanie się z Polską?

Chciałam do Polski… Już! Natychmiast! Ale jak?! Granice zamknięte. Telefony głuche. Poczta niemiecka nie przyjmuje listów do Polski. Ani żadnych innych przesyłek. Wiadomości z Polski nie docierają. Telewizja niemiecka co rusz puszczała jedynie przemówienie Jaruzelskiego... Horror! Potworny horror!

Wujek przekonywał mnie, żebym już została. Że na razie załatwi mi legalny pobyt w RFN, a potem przez Czerwony Krzyż ściągniemy moje dzieci. A kiedy dzieci do mnie dotrą, to już tylko — kierunek Kanada. Nie chciałam nawet o tym słyszeć. Bez dzieci? Mowy nie ma! Przecież nikt nie był w stanie mi powiedzieć, jak długo przyszłoby mi na nie czekać.

Następne dni były dla mnie potworne. Miotałam się ze strachu o dzieci i szukałam jakiejkolwiek możliwości, aby skontaktować się z domem. Niestety, wszystkie moje próby paliły na panewce. Wreszcie nawiązałam kontakt z moją dobrą znajomą, z którą w Polsce pracowałam w tej samej szkole, a która już 2 lata wcześniej uciekła przez Jugosławię wraz z całą swoją rodziną. Znajoma mieszkała w Diseldorfie. Pojechałam tam do niej, gdyż ona specjalnie dla mnie uruchomiła kontakty ze swoją ciotką mieszkającą w Holandii, która przy kościele organizowała transport z pomocą humanitarną dla Polski. Wysłałyśmy na adres jej ciotki paczkę oraz list do mojej Mamy. Kierowca TIR-a był znajomym ciotki. Obiecał osobiście paczkę dostarczyć oraz czekać na odpowiedź moich najbliższych. Chciałam, aby dali mi znać, co z nimi, co z dziećmi, no i oczywiście, co mam robić. Zostać, czy wracać? TIR z 20-tonami darów dla mieszkańców mojego miasta, miał wyjechać w nocy w drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia. Niestety, nie wyjechał. Tego dnia, późnym wieczorem, zadzwoniła ciotka by nam przekazać tę hiobową wiadomość. Okazało się, że żona kierowcy, kiedy tylko zobaczyła w telewizji jakiś reportaż z Polski nakręcony ukrytą kamerą, nie chciała go puścić. Zrobiła wielkie larum, że męża na śmierć nie puści, bo w Polsce czołgi jeżdżą po ulicach, a wojsko i milicja strzela do ludzi.

Załamana, wróciłam natychmiast do Monachium. Byłam u kresu wytrzymałości psychicznej. Dlatego też, kiedy tylko otworzyli granicę, ku sprzeciwie Wujka, natychmiast wykupiłam bilet powrotny.

Dnia 9 stycznia 1982 r., późnym wieczorem, wracałam już do Polski. Na dworzec w Monachium odprowadzał mnie Wujek oraz kilkanaścioro polskich azylantów. Żegnali się ze mną ze łzami w oczach. Bez słów. Słowa były zbędne. Wiadomo było gdzie jadę. Każdy z nich na swój własny sposób przeżywał moment pożegnania. Ale każdy też jakoś tak dziwnie wpatrywał się we mnie, jak gdyby widział we mnie łącznika między sobą a Polską.

Pociąg relacji Monachium-Wrocław jechał niemalże pusty. Byłam tak bardzo sparaliżowana lękiem o swoich najbliższych, że mało co zapamiętałam z podróży. Pamiętam tylko tyle, że całą tę podróż, trwającą wieki, przepełniało mnie pragnienie, aby jak najszybciej znaleźć się w domu i chwycić wreszcie swoje dzieci w ramiona.

Kiedy pociąg po południu dotarł do granicy, zostałam tam dokładnie przetrzepana przez wopistów i zwykłych żołnierzy. Wzięli mnie też w krzyżowy ogień pytań, i jeden przez drugiego, wypytywali mnie, co robiłam w RFN, i dlaczego teraz akurat wracam do Polski. Jak nakręceni maglowali mnie, zadając te same pytania. Boże, myślałam, że mnie wykończą tym ogniem pytań. W końcu dali mi spokój i wzięli się za innych pasażerów. Zabrali mi tylko wszystkie moje zdjęcia, jakie jeszcze przed stanem wojennym zrobił mi Wujek w Wiosce Olimpijskiej w Monachium.

Wreszcie pociąg ruszył. Kiedy przekroczyliśmy granicę Polsko-NRD-owską, było już ciemno. Cały czas stałam przy oknie i z przerażeniem patrzyłam na obraz pogrążonej w ciemnościach Polski. Myślałam, że oszaleję ze strachu. Nie, nie o siebie się bałam, bałam się o moje dzieci i rodzinę. Bałam się nawet sobie wyobrazić, jak żyją w tym mrocznym, ponurym… w stanie wojennym kraju.

Około godziny 18-tej pociąg dotarł do Wrocławia. We Wrocławiu miałam przesiadkę. Kiedy wyszłam z pociągu na ciemny dworzec, przeraziłam się jeszcze bardziej. Wszędzie wałęsali się rosyjscy żołnierze z przyklejonymi do twarzy marsowymi minami. Wszyscy byli jakoś tak dziwnie ubrani. Najdziwniejsze to były te ich szynele, długie prawie do samej ziemi. Na posadzce dworca, nie wiedzieć czemu, porozsypywane były trociny, które zamiatane szynelami ruskich sołdatów fruwały w powietrzu po każdym ich przejściu. Ten widok był przerażający. Czułam się jak w transie. Zupełnie nie pamiętam jak dojechałam do swojego miasta i jak dostałam się do domu. Pamiętam tylko, że jakąś niby taksówką. Niby, bo normalna to ona z pewnością nie była, w środku siedziało dwóch podpitych ormowców.

Doszłam do siebie dopiero wtedy, kiedy znalazłam się w domu wśród swoich najbliższych, wśród swoich ukochanych istot. Lęk i przerażenie natychmiast przerodziło się w niewypowiedziane szczęście. Tak bardzo byłam szczęśliwa, że było mi już wszystko jedno, co dzieje się za oknem. Najważniejsze, że mogłam wreszcie przytulić swoje dzieci.

Na zdjęciu mój Wujek z Monachium — redaktor paryskiej „Kultury”. 

To jest jedyne zdjęcie, jakie zachowało mi się z tamtego okresu. 

Wszystkie inne wopiści zabrali mi na granicy.

***

Pisząc po latach te wspomnienia, skojarzyłam, że to nie mogli być rosyjscy żołnierze tam na dworcu we Wrocławiu, skoro nie było interwencji ZSRR. Nie mogli, ale jednak byli. Pamiętam ich dokładnie, jakby to było wczoraj. Wszak przeżyty szok zapisuje się w psychice na trwałe. Snuli się po dworcu niemrawym krokiem i rozmawiali po rosyjsku. Do dziś pojęcia nie mam skąd tam się wzięli. Może byli to żołnierze wojska radzieckiego (stacjonowało pod Wrocławiem) — w podróży do swojego kraju, albo gdzieś tam? To całkiem możliwe. Tak myślę dzisiaj. Co nie zmienia jednak faktu, że to oni mnie wtedy najbardziej przerazili. Polscy żołnierze i zomowcy, których tam też było wielu — nie byli mi aż tak straszni. 

Druga Ojczyzna

Wierzcie mi, ja kocham swoje miasto,

Choć to nie polskie i brzmi kanciasto.

I choć nie tu moja Ojcowizna...

Tu mój dom, moja druga Ojczyzna.

Zemsta Stalina?

Jeśli dotkniesz w lesie tę wielką roślinę

I mocno się poparzysz, sam ponosisz winę.

Bo to nie arcydzięgiel, a barszcz Sosnowskiego,

Który do nas przywędrował od Brata Wielkiego.

Lepiej tę roślinę szerokim omijać łukiem...

Każdy wie... dlaczego. Chyba że jest nieukiem. 

Polska Mowa okraszana wulgaryzmami

Jakiś czas temu udałam się w godzinach przedpołudniowych na rynek, aby pozałatwiać parę spraw. I to, co tam przeżyłam, zbulwersowało mnie ogromnie. Miałam akurat wejść do Rathaus`u (Ratusz), kiedy nagle zauważyłam grupkę młodzieży, gdzieś tak w wieku 14-15 lat, usłyszałam też, że mówią po polsku. Bardzo się ucieszyłam tym faktem, gdyż do tej pory w naszym mieście nie był to zbyt częsty widok. Chociaż trzeba przyznać, że ostatnio zauważa się polskie wycieczki coraz częściej. Bo też jest tu co zwiedzać. Miasto stare, zabytkowe i położone w pięknej okolicy. Dookoła góry i lasy. Jest więc też i gdzie wędrować.

Już tak mam, że zawsze i wszędzie reaguję na polską mowę. Gdziekolwiek Polaków zobaczę, podchodzę i witam ich. Wynika to pewnie z mojej nieustającej nostalgii za Ojczyzną. I tym razem zapragnęłam przywitać polskie dzieciaki. W większości były to dziewczynki. Już prawie do nich dochodziłam, kiedy nagle uszu mych dobiegł stek przekleństw. Zatkało mnie. Słowa nie mogłam z siebie wydusić. Wpatrywałam się tylko w dziewczyny, które coś tam ze sobą rozmawiały, klnąc przy tym jak szewc, i nie pojmowałam w ogóle o czym mówią. To był dla mnie szok. Co słowo to k…., ch.., p……., j…., i jeszcze jakieś inne przekleństwa z ust ich padały. Jakieś nowe, których nie znam, ale brzmiały podobnie. Nie wiedziałam już, czy mam coś powiedzieć, czy po prostu odejść. Wreszcie nie wytrzymałam i odezwałam się:

— Witam was dziewczynki w naszym mieście!

— O, pani z Polski... Dzień dobry pani! — zawołało kilka głosów.

— Dzień dobry! — odpowiedziałam. — Tak, jestem Polką… I wiecie, kiedy tak do was podchodziłam, aby się z wami przywitać, i kiedy usłyszałam jak wy strasznie przeklinacie, bardzo się zasmuciłam. No bo jakże to tak, żeby z tak młodych, ślicznych ust tyle przekleństw padało? Nie wstyd wam tak przeklinać?

— No co też pani, my tak zawsze — odezwała się jedna z dziewczyn.

— Jak to zawsze? — spytałam.

— Zawsze tak mówimy… To u nas normalka — dopowiedziała inna z dziewcząt.

— To tak dla szpanu — powiedziała jeszcze inna. — Nikomu to przecież nie przeszkadza.

— Ani waszym nauczycielom? Ani rodzicom? — nie mogłam wprost uwierzyć.

— Czasami coś tam bąkną, byśmy się zamknęły, ale nic więcej — odezwała się znów ta pierwsza dziewczyna.

— Ja uważam, dziewczynki, że to bardzo nieładnie, kiedy się tak ohydnie kaleczy naszą piękną polską mowę — rzekłam po chwili, kiedy pierwszy szok mi minął po tym, co usłyszałam. — Powiem wam więcej. Swoimi przekleństwami przynosicie wstyd nie tylko sobie, ale i innym Polakom.

Nie odezwały się więcej na ten temat. Ja też nie. Nie chciałam wyjść na jakąś wielką moralistkę. Zaczęłam je więc wypytywać z jakiej miejscowości pochodzą, jakie mają wrażenia z pobytu w Niemczech, jak długo jeszcze zostaną… i chwilę tak rozmawiałyśmy. Wreszcie, życząc im wspaniałej wycieczki do końca, odeszłam. Odchodząc, za plecami usłyszałam: — „Phiii, moralistka się znalazła”, i zaraz inny głos: — „Cicho bądź, miała rację”. — I do tego drugiego właśnie głosu poczułam ogromną wdzięczność. Pomyślałam sobie, że może jeszcze nie jest tak źle, że są jeszcze pojedyncze osóbki, które nie dają się tej fali wulgaryzmów, jaka ostatnio zalewa naszą polską mowę.

Nie jestem świętoszką, ani żadną tam zatwardziałą antywulgarystką, że się tak wyrażę. Sama czasem lubię sobie bluznąć przekleństwem dla żartu. Albo,  kiedy mnie coś do imentu wkurzy, lecz wtedy klnę pod nosem, tylko dla siebie. No ale żeby tak w mowie potocznej, co słowo — bluźnięcie, zamiast przecinka — bluźnięcie, zamiast kropki — bluźnięcie... co to, to nie! 

Razi mnie okropnie, kiedy słyszę to od innych, a zwłaszcza od dzieci i młodzieży. Co robią ich rodzice? Co robią ich wychowawcy? Czy też tak przeklinają, skoro swoim podopiecznym dają na przeklinanie przyzwolenie? Bardzo to smutne. Kiedyś naprawdę tak nie było. Co się z ludźmi porobiło w ostatnich latach? Czy wulgaryzowanie codziennej mowy ułatwia im życie? Trudno jest to pojąć.

(Grafika Córki).

***

Napisałam kiedyś w tym temacie wierszyk satyryczny. Zamieszczam go w dziale > "Satyry". Myślę, że w pewnym sensie oddaje klimat sytuacji, w jakiej znalazła się obecnie nasza mowa ojczysta.

Zima nie jest zła

Hu, hu, ha! Zima ciągle trwa!

My się zimy nie boimy,

My się zimą wciąż bawimy...

Niechaj zima ta — jak najdłużej trwa!

Hu, hu, ha! Zima nie jest zła!

Choć nas szczypie w nosy, w uszy,

Choć nam śniegiem w oczy prószy...

Niechaj zima ta — jak najdłużej trwa!

Hu, hu, ha! Zima nie jest zła!

Frajdy nie szczędzi wszak nikomu...

Warto czasem wyjść do niej z domu.

I... ???!

Niechaj zima ta — jak najdłużej trwa! 

 

A co mi tam!... Wyszłam... i zdrowsza wróciłam.

O zimie słów kilka

Nadeszła zima… Czy będzie sroga?

Z takim pytaniem — tylko do Boga… 

I choć odpowiedzi nie dostaniemy, 

Że będzie pogodna, my wierzyć chcemy.

Wszak to czas świąt, spotkań rodzinnych...
Takich wesołych nie ma w porach innych.
Niech więc nas cieszy ta biała zima

I każdy z nas — niech się zdrowo trzyma!