Symfonia piorunów nad kotliną

Gdy burza schodzi do kotliny, przestaje być tylko zjawiskiem pogodowym. Staje się widowiskiem, w którym światło i dźwięk prowadzą dziki, hipnotyzujący dialog, a echo niesie grzmoty daleko poza granice chwili.

Choć burze niosą w sobie grozę i niebezpieczeństwo, trudno odmówić im osobliwego piękna. Jest w nich coś hipnotyzującego — zwłaszcza nocą, gdy mrok staje się tłem dla nagłych rozbłysków światła i dudniących echem grzmotów. To spektakl natury, który jednocześnie przeraża i zachwyca, przyciągając spojrzenie nieodpartą siłą.

Najbardziej urzekające są jednak te burze, które rozgrywają się nad kotliną. Gdy ciężkie, ołowiane chmury zawisną nisko nad ziemią, a powietrze gęstnieje od napięcia, każdy błysk zdaje się rozdzierać niebo na dwoje.

Światło pioruna zalewa przestrzeń nagłą, niemal nienaturalną jasnością, po której następuje przeciągły, wielokrotnie odbity grzmot. Echo błąka się między zboczami gór i ciemnymi ścianami lasów, wraca i narasta, hucząc i zawodząc jak nieskończony chór potępieńców. W takich chwilach natura odsłania swoje dzikie, nieokiełznane oblicze — piękne i straszliwe zarazem.

Przez wiele lat żyłam na nizinie, gdzie burze miały zupełnie inny wymiar — bardziej odległy, jakby przytłumiony. Dopiero tu, w kotlinie, mogę doświadczać ich pełni.

A jednak nie budzą we mnie lęku, choć pamiętam zdarzenie sprzed lat — spotkanie z piorunem kulistym, które na długo zapisało się w mojej pamięci niepokojem.

Podczas burzy stoję przy oknie, nieruchoma, zapatrzona w ten żywiołowy teatr. Każdy błysk i każdy grzmot zdają się opowiadać własną historię — surową, pierwotną, a zarazem fascynującą.

W ostatnich latach burze zdają się jednak częstsze i gwałtowniejsze. Wielu z nas ma ich już dość. Niebo nie skąpi nam tego widowiska, lecz coraz częściej nie przypomina ono zwykłej burzy — raczej rozszalałe pandemonium, w którym żywioły przemawiają z niepokojącą siłą.

Nie jesteś niczyją marionetką...

 

\

Masz prawo powiedzieć „dość”. Czas odzyskać kontrolę nad sobą i zerwać niewidzialne sznurki. Nie jesteś niczyją marionetką — tekst w obrazie.

Tran — zdrowie w płynie (i trauma z dzieciństwa)

Tran wielu z nas pamięta aż za dobrze — przedszkole, kolejka jak do lekarza i ta wielka łyżka zmierzająca prosto do otwartej buzi… Fuj! Smak nie do zapomnienia. Trauma — również.

Na szczęście dzieciństwo minęło, a wraz z nim przymus. Dziś do tranu podchodzę już dobrowolnie — i, o zgrozo, nawet z sympatią. Ba, jestem jego fanką! Łykam go regularnie — w kapsułkach albo z butelki (choć ta druga opcja wciąż wymaga odwagi).

Nie zawsze jednak było tak rozsądnie. W młodości, w przypływie desperacji i marzeń o „kobiecych kształtach”, wypiłam — w ukryciu przed mamusią, w spiżarce — na raz całą butelkę tranu. Tak, całą. Nie polecam. Do dziś mam przed oczami skutki tej decyzji… i żołądek też coś pamięta. Nikomu nigdy się do tego głupiego kroku nie przyznałam.

A przecież tran to samo zdrowie! To tłuszcz z ryb (brzmi zachęcająco, prawda?), bogaty w witaminy A i D oraz kwasy omega-3. Już od wieków pomagał na krzywicę, wzmacniał kości, poprawiał odporność, a dziś wiemy, że wspiera serce, mózg i koncentrację. Podobno nawet pomaga myśleć — co mogłoby tłumaczyć, dlaczego po tej feralnej butelce jednak czegoś się nauczyłam.

Badania pokazują, że dzieci, które dostają tran, lepiej się koncentrują i spokojniej funkcjonują. Czyli jednak te przedszkolanki miały rację… tylko metoda podania była, delikatnie mówiąc, dyskusyjna.

Tran pomaga też dorosłym — na serce, stawy, odporność, a nawet urodę. Brzmi jak cudowny eliksir? Prawie. Jest tylko jeden haczyk: smak. Na szczęście producenci próbują go ratować aromatami cytrynowymi czy pomarańczowymi. Różnie im to wychodzi, ale doceniamy starania.

Najważniejsze — nie przesadzać. To nie sok jabłkowy. Witaminy w nim zawarte lubią się kumulować, a ich nadmiar potrafi dać popalić. Ja coś o tym wiem.

Podsumowując: tran jest zdrowy, wartościowy i zdecydowanie wart uwagi… byle nie w ilościach „na eks” i nie pod przymusem z przedszkolnej łyżki.

Jak nie zatracić siebie wśród złych ludzi...

 

Przed złymi ludźmi nie sposób całkowicie się uchronić. Trzeba nauczyć się z nimi współistnieć — tylko na tyle, na ile wymusza to rzeczywistość — tekst w obrazie.

Rok, w którym prawie się poddałam

Trzeci dziurawiec. Opowieści Mintka — część XX — Tym razem będzie o tym, że można prawie wypaść z własnego życia — i w ostatniej chwili się go złapać. O nerwach, które nie słuchały nikogo, o szkole, która dawała w kość, i o jednej decyzji, która zmienia wszystko. A potem… o górach, motorach, o brawurowej ucieczce przed milicją i o tym, że jednak nie tak łatwo mnie złamać.

Minął rok. Połowa maja. Nasza klasa wybyła na trzydniową wycieczkę w Sudety. Już ponad osiem miesięcy jestem uczennicą drugiej klasy TE.

Jaki to był dla mnie czas? Powiem krótko — bardzo ciężki. Zwłaszcza pierwsze półrocze pierwszej klasy. Wspominałam już o tym wcześniej i mówiłam, że może kiedyś o tym opowiem. Teraz postanowiłam zrobić to pokrótce, bo przecież to też jest część mojego życia.

Wtedy przekonałam się, że kiedy kończy się beztroskie dzieciństwo, trzeba się mierzyć z różnymi przeciwnościami losu.

Otóż zupełnie nie potrafiłam zaaklimatyzować się w tej szkole i przeżywałam ogromny stres związany z nową sytuacją. Tak bardzo chciałam być dalej bardzo dobrą uczennicą, jak w podstawówce, ale braki, jakie wyniosłam z małomiasteczkowej szkoły, ciągle dawały o sobie znać.

Byłam załamana. Moje załamanie w końcu przerodziło się w nerwicę i mamusia zaprowadziła mnie do neurologa. A on „faszerował” mnie różnymi tabletkami na uspokojenie, które nie tylko nie pomagały, ale wręcz szkodziły.

Miałam koszmarne sny. Zdarzało się, że w nocy biegłam do łóżka rodziców, bo śniło mi się, że chodzą po mnie myszy.

Mamusia była przerażona moim stanem. Przyjeżdżała nawet do szkoły, żeby w czasie długiej przerwy zabrać mnie do baru mlecznego i „napoić” słodką śmietaną, która — jak twierdzono — miała dobrze działać na nerwy.

Ja jednak wiedziałam, że przyczyna leży gdzie indziej. W szkole przeżywałam rzeczy, które mnie przerastały. Nie tylko dlatego, że w klasie były same dziewczyny i niektóre bardzo bezczelne, ale też dlatego, że na lekcjach nie umiałam się odnaleźć.

Choćby lekcja chemii — przedmiotu, który przecież lubiłam. Profesor kazał nam zrobić w domu model atomu chloru. Niby nic wielkiego. Bardzo się starałam, nawet Lodzia mi pomagała, ale efekt nie był taki, jak chciałam. Dostałam tróję z minusem.

Potem była geografia. I sytuacja, która teoretycznie powinna mnie ucieszyć, bo dostałam piątkę z wykrzyknikiem. Ale nie cieszyła gdyż spokoju nie dawała mi okoliczność, w jakiej tę ocenę dostałam.

A dostałam ją dzięki temu, że sama się zgłosiłam do odpowiedzi, po „zalufieniu” przez jedyną moją koleżankę ze szkoły podstawowej, Tereskę, która jako pierwsza była odpytywana z trójkątowania ziemi, czyli triangulacji.

Chyba dlatego do dziś dnia pamiętam tę geodezyjną metodę obliczania powierzchni ziemi przez trójkątowanie z wież triangulacyjnych, gdyż do dziś dnia mam wyrzuty sumienia, że to właśnie po Tereski sromotnym blamażu przy tablicy, na pytanie profesora:

— „Kto się nauczył i umie triangulację wytłumaczyć?” — zgłosiłam się do odpowiedzi.

Bo jak to tak, co Tereska mogła sobie o mnie pomyśleć? Na pewno czuła do mnie żal, że to właśnie akurat ja zabłysnęłam swoją wiedzą na tle jej zupełnej niewiedzy. Nigdy mi tego nie powiedziała, ale ja i tak z tego powodu czułam się źle i jedynie, co zapamiętałam z tej oceny, to sam wykrzyknik, który dla mnie znaczył coś zupełnie innego. Tereska i tak później odpadła z naszej klasy, ale to niczego nie zmieniło.

I też do dziś pamiętam tę nieszczęsną triangulację. Gdyby mnie ktoś obudził w środku nocy i postawił na wieży triangulacyjnej — obliczyłabym wszystko w tri miga.

Po kilku miesiącach walki o przetrwanie w technikum lekarz stwierdził, że powinnam na rok zostać w domu i potem spróbować jeszcze raz.

Mamusia była załamana. Ja jeszcze bardziej. Nie chciałam się poddać. Wtedy lekarz zaproponował jeszcze jedno leczenie — ostateczność.

Miałam dostać zastrzyki wywołujące menstruację. Ale zanim do tego doszło, wydarzyło się coś, co pamiętam do dziś.

Pewnego dnia zobaczyłam krew na bieliźnie. Najpierw się przeraziłam… a potem wybiegłam z łazienki z krzykiem radości i pobiegłam do mamusi.

Od tego momentu coś się we mnie zmieniło. Stałam się silniejsza — i psychicznie, i fizycznie.

Nie chciałam już słyszeć o rezygnacji ze szkoły. Obudził się we mnie dawny, silny i odważny Mintek i powiedział:

— Dasz sobie radę. Bo kto, jak nie ty?

I rzeczywiście — zaczęłam sobie radzić. A wraz z nadejściem wiosny poczułam się jak nowo narodzona. Do życia. Do nowego życia.

Dodam tylko, że z czasem nauka zaczęła mi iść coraz lepiej — a z chemii miałam już same piątki.

Wycieczka w Sudety była… taka sobie. Pogoda fatalna — ciągle padało, chodziłyśmy przemoczone, a atmosfera w grupie też nie była najlepsza. Dziewczyny jak zwykle miały różne zdania na każdy temat.

Dla mnie jednak był to dobry czas. Od dziecka kocham góry i dziką przyrodę. Gdzie tylko mogłam, odłączałam się od grupy i szukałam ciszy. Najwyraźniej wciąż jej potrzebowałam, żeby dojść do siebie.

Z samej wycieczki pamiętam niewiele. Za to doskonale pamiętam to, co było przed nią. Na przykład to, że przez dwie noce prawie nie spałam, bo kończyłam album z geografii, który koniecznie chciałam oddać przed wyjazdem.

A potem — w zatłoczonym „piętrusie” — zasnęłam na stojąco, przyciśnięta do drzwi. Obudziłam się brutalnie — uderzając głową o metalową futrynę, kiedy pociąg szarpnął. Guz był porządny. Może dlatego to akurat pamiętam najlepiej.

Reszta… chyba się rozmyła, bo mój organizm zajęty był wtedy czymś ważniejszym — regeneracją. Odbudową sił. I mojej skołatanej duszy.

Wystarczy spojrzeć na nasze miny — radości niewiele. Ja próbuję coś rozkręcić pacynką kupioną dla mojego małego braciszka Wojtusia… ale średnio wychodzi.

Tu już trochę lepiej. Pacynka „śpiewa”, dziewczyny się uśmiechają. Nawet nasza wychowawczyni, pani Żółcińska.

Jesteśmy w Kłodzku, na twierdzy. Byłam tu już kilka razy z rodziną z Krosnowic, więc czuję się prawie jak u siebie. Znam przejścia, korytarze, nawet lochy.

Dziewczyny jednak nie są zachwycone. Zimno, mokro… wyglądamy jak stadko zmokłych kur.

Ale ja już się tym nie przejmuję. Oddycham górskim powietrzem i myślę o wakacjach. Bo te zapowiadają się świetnie.

Z Jankiem i Staszkiem planujemy szaleństwa na naszych „Komarach”. Mamy nawet specjalne stroje — koszule w kwiaty i spodnie na wzór dżinsów, uszyte przez moją krawcową, panią Radwańską według mojego projektu oczywiście. Już testowaliśmy — frajda niesamowita.

Pewnego razu, jak szaleni gnaliśmy we trójkę drogą asfaltową aż do pierwszej wsi za miastem. Wprawdzie chcieliśmy jechać jeszcze dalej, ale że Janek „wysypał się” na swoim komarku na ostrym zakręcie, musieliśmy zawrócić, bo koło mu się scentrowało.

Wracaliśmy jednak nie szosą, tylko polnymi drogami, gdyż nie chcieliśmy się napatoczyć na tutejszą milicję. Bo po ostatnim Staszka wyczynie — mają nas na oku. Postanowiliśmy więc, że lepiej będzie się nie narażać. A nuż jeszcze co innego wynajdą przeciwko nam? To, co już mieli, wystarczy, bo też było co.

A to wszystko przez Staszka, bo w jedną z kwietniowych sobót zachciało mu się „podprowadzić” ojcu jego starą SHL-kę. Przyjechał nią pod mój dom i że ja akurat wyglądałam przez okno, zaproponował mi małą przejażdżkę.

Nie powiem, miałam chwilowe opory, bo przecież Staszek nie miał prawa jazdy na motocykl, ale że uwielbiam szybkość, pęd powietrza i ten cudowny świst w uszach, opory szybko mnie opuściły i po chwili byłam już na dole.

Wskoczyłam na tylne siedzenie i Staszek ruszył z kopyta ulicą Moniuszki. Och, jak wspaniale się jechało! Staszek dodawał gazu i pruliśmy jak szaleni bocznymi ulicami za miasto.

Na dziurach w asfalcie podskakiwaliśmy jak na trampolinie, ale to nic — taka jazda po dziurach też ma swój urok.

Gorzej było ze Staszka spodniami i moją spódniczką, bo co dziura, to chlup — i nasze dolne części ubioru były mokre od… benzyny.

Jak to możliwe? A tak, że Staszek „podprowadził” ojcu motocykl bez zakrętki do baku. Uznał ją za zbyteczną w tak nagle nadarzającej się okazji, kiedy to jego ojciec wyjechał na dwa dni z domu.

W czasie naszej wspaniałej jazdy nie zwracaliśmy nawet uwagi, że jest nam trochę mokro. Ten cudowny świst w uszach zagłuszał wszelkie inne odczucia. Pruliśmy szczęśliwi — jakby nam skrzydła urosły.

I kiedy wyjechaliśmy już z miasta, pech chciał, że tuż przy lesie napatoczyliśmy się na powiatowych lotniarzy, którzy kontrolowali akurat jakiegoś traktorzystę. Ale oni od razu nas przyuważyli i, zostawiając traktorzystę, puścili się na swoim junaku za nami.

Staszek dodał gazu i pognaliśmy w stronę pierwszej wsi. Lotniarze za nami. Na terenie wsi Staszek wjechał na podwórko kółka rolniczego i, wrzeszcząc do mnie, kazał mi zeskoczyć z motoru i się ukryć.

Nie chciałam się zgodzić, ale on wrzeszczał dalej, że tak będzie lepiej i że on też się ukryje, tylko w innym miejscu. W końcu, kiedy Staszek zwolnił, zeskoczyłam i schowałam się za transformatorem, a Staszek zniknął za zabudowaniami kółka rolniczego.

Po chwili na podwórze wpadli też lotniarze na swoim junaku. Zatrzymali się nieopodal transformatora, gdzie stała grupka małych chłopaczków. Zaglądałam zza muru i widziałam, że rozmawiają z nimi, a potem jeden z chłopaczków pokazał palcem transformator, a drugi — kierunek ucieczki Staszka.

Ależ byłam na nich zła, bo wystawili nas jak kaczki do odstrzału. Po chwili było już po wszystkim. Lotniarze mieli nas oboje.

No i nasza wspaniała jazda zakończyła się tak, że z powrotem do miasta musieliśmy pchać motor — i to polną drogą — bo zabrali Staszkowi kluczyk i powiedzieli, że nie chcą nas więcej widzieć.

Postraszyli też, że sprawę zameldują na komisariacie w naszym mieście i od tej pory nasza milicja będzie miała na nas baczenie oraz to ona zadecyduje, czy o tej naszej wariackiej jeździe — bez kasków i bez zakrętki do baku — powiadomi naszych rodziców. I że, jak tylko dopchamy motor do miasta, mamy się zgłosić na komisariat.

Do dziś nie mogę pojąć, dlaczego nie wspomnieli o prawie jazdy. Może nie wydało im się aż tak ważne? Tak czy siak, musieliśmy od tej pory zacząć bardziej na siebie uważać.

Och, jak ja się cieszę, że po powrocie z wycieczki znów sobie na naszych komarkach poszalejemy — to znaczy, pojeździmy po mieście i okolicach.

Czy uda nam się już więcej nie podpaść naszej milicji, nie wiem. Ale na pewno mocno będziemy się starać, chociażby dlatego, że mamy wobec niej dług wdzięczności.

Bo okazało się, że nasi milicjanci jednak nie donieśli rodzicom o naszym wyczynie i nawet oddali Staszkowi kluczyk od motoru.

Kiedy zgłosiliśmy się na komisariacie, milicjant siedzący w dyżurce, oddając kluczyk, pogroził nam tylko palcem i ze śmiechem powiedział:

— Żeby to był pierwszy i ostatni raz, smarkacze!... No, uciekajcie już!

Cykl: „Trzeci dziurawiec. Opowieści Mintka”

Poprzednie odcinki:

Prolog: Gdzie diabeł nie może, tam Mintek, czyli o odwadze, która prowadzi przez życie

To cykl wspomnień z mojego dzieciństwa — trochę prawdziwych historii, trochę rodzinnych anegdot i trochę psot pewnej dziewczynki zwanej Mintkiem.

Każda opowieść będzie miała swój własny tytuł i będzie osobnym fragmentem tej historii, ale wszystkie razem stworzą jedną opowieść o dorastaniu w powojennej Polsce.

1. Narodziny na przekór, dzieciństwo z pazurem

2. Mintek, pieprz w pupie i fotograf

3. Gdy mamusia skończy — pierwsze drzewo moje

4. Błysk, dym i rak z charakterem

5. Flesz, bunt i dziwne pytania... A może czegoś nie zrozumiałam?

6. Kurdupel, czerwonoskóre i skok w skarpetkach

7. Świętość, powaga, warkocz i tajemnica, która poszła z dymem

8. Komunia, kot i brak świętej Haliny

9. Kubek mleka i rozkrochmalona zemsta

10. Muńka, telewizor i sprawa "dziurawca"

11. Na Wschód — z duszą naramieniu. Szerokie tory i wąskie nerwy

12. Między pożegnaniem a początkiem. Łzy, lufy i Wojtuś

13. Braciszek, radio i rzepakowe szalestwo

14. Czarna owca i kolonie grozy

15. Dzwony dla papieża, harcerstwo i Dziad Mróz do poprawki

16. Gwizd, Franek i sprawy dziewczyńskie

17. Czerwony nos i poważne sprawy

18. Jak połknęłam kijankę i uciekłam przed krową

19. Spałam kiedy ratowali świat

Ciąg dalszy opowieści Mintka nastąpi.
W kolejnej historii Mintek znów narobi trochę zamieszania.

Piedestał wodza trzeszczy coraz głośniej…

Wódz coraz bardziej traci sprawczość i posłuch. Już nawet jego potulni do tej pory „popychadła” zaczynają szukać drogi ucieczki — wiersz satyryczny w obrazie.

Jak żyć, kiedy żar leje się z nieba?

Gdy asfalt mięknie, a człowiek razem z nim, zaczyna się prawdziwa walka o przetrwanie. Spokojnie — są na to sposoby!

Europę zalewa fala upałów — i to nie byle jaka, tylko taka, przy której człowiek zaczyna się zastanawiać, czy przypadkiem nie przeprowadził się do piekarnika.

Ludzie kombinują, jak mogą, żeby to jakoś przetrwać. Najlepiej mają ci, którzy mogą się chłodzić nad wodą — plusk, chlup i od razu życie nabiera sensu. Albo tacy spryciarze, co uciekają do jaskiń — naturalna klimatyzacja, zero rachunków!

Są też inne sposoby na eleganckie „wypięcie się” na upał. Trzeba tylko uruchomić szare komórki (o ile się nie przegrzały) i znaleźć coś dla siebie.

Na przykład szybkość i wiatr we włosach! Kto ma fantazję, prawo jazdy i trochę grosza, może wskoczyć do kabrioletu, na motocykl albo na quada i pognać przed siebie, udając, że to nie 35 stopni, tylko przyjemne 22.

Dla bardziej przyziemnych — rower. Owszem, człowiek się poci jak fontanna, ale — mówię to jako doświadczona rowerzystka — w krótkich spodenkach, T-shircie i przewiewnym kasku da się żyć. A nawet człowiek czuje się jak bohater sportowy… przynajmniej do pierwszego podjazdu pod górkę.

No dobrze, żarty na bok. Prawda jest taka, że takie sposoby są raczej dla młodych i pełnych energii. A co z resztą świata? Seniorami? Osobami z niepełnosprawnościami?

Dla nich najlepsza strategia to tryb „nietoperz”: siedzieć w domu, okna zamknięte, zasłony zaciągnięte i udawać, że słońce nie istnieje.

Dopiero wieczorem — wielkie otwarcie! Okna na oścież, przeciąg jak w horrorze i szybkie wietrzenie mieszkania, zanim komary ogłoszą imprezę sezonu.

Rano powtórka z rozrywki — zanim słońce znów zacznie grillować wszystko, co żywe.

A jedna zasada łączy wszystkich, bez wyjątku: pić dużo wody. Najlepiej niegazowanej. A „woda ognista”? No cóż… ona akurat dolewa oliwy do ognia, więc lepiej dać jej urlop do jesieni!

Ech, te letnie upały…

W kość nam straszliwie dały.

Marzy nam się chłodny cień,

Albo choćby mroźny dzień.